Im więcej posiadamy radości, tym doskonalsi jesteśmy.

Spinoza Baruch

Efektywność osobista - określenie i zakres tematu

Pojęcie efektywności jest bardzo szerokie i ten artykuł ma charakter ogólnego wprowadzenia w temat.  Zagadnienia szczegółowe będą poruszane w cyklu artykułów, przy czym zapraszam naszych Czytelników do współredagowania tego cyklu.

Jak w całym naszym serwisie, należy jednak  uczynić wstępne zastrzeżenie, że nie jest on raczej nastawiony na artykuły naukowe, a głównie na popularyzację wiedzy i doświadczeń w zakresie praktycznego rozwiązywania naszych codziennych problemów.

Tak więc niech naukowcy wybaczą nam mniejszą ścisłość fachową, która pojawia się przy (zamierzonej tu) interdyscyplinarności.  Daje to pole do większej wolności  w formułowaniu hipotez, w podążaniu za głosem intuicji i sygnałami z różnych źródeł ludzkiego doświadczenia.

Efektywność osobistą możemy zdefiniować jako zdolność do osiągania celów - zawodowych i osobistych - przy optymalnym wykorzystaniu zasobów.

Nauką która zajmuje się efektywnością jest prakseologia.

Przytoczę parę jej definicji:

 - Prakseologia, nauka o sprawnym działaniu, która ustala, z punktu widzenia sprawności, najszersze uogólnienia odnoszące się do wszelkich form świadomego i celowego działania, konstruuje i uzasadnia wskazówki i postulaty dotyczące podnoszenia jego sprawności, bada też uwarunkowania sprawności działań i zajmuje się ich podziałem i charakterystyką z punktu widzenia skuteczności.

- Prakseologia gospodarcza jest określana jako nauka o racjonalnym działaniu.

- Prakseologia jest nauką, której podstawowy problem można wyrazić pytaniem: jak należy działać, by działać najsprawniej? Jej zadaniem jest zdobywanie i uzasadnianie wskazań dotyczących tego, co trzeba czynić, co dobrze jest czynić lub co wystarczy czynić w określonych okolicznościach, aby jak najsprawniej osiągnąć zamierzone skutki. Prakseologia zajmuje się między innymi badaniem działania zespołowego, czyli współdziałania. Ma więc duże znaczenie dla usprawniania bieżącego działania na wszystkich szczeblach struktury organizacji.

Jest to bardzo szerokie podejście, które zawiera w sobie sztukę określania celów, dobór odpowiednich środków, formułowania miar i kryteriów oceny zbliżania się do celu, zajmuje się wiec też teorią podejmowania decyzji (w tym implicite optymalizacją i  teorią gier – także w sensie matematycznym), teorią sprawnej organizacji, dotyka zagadnień ergonomii, ekonomii, ...

Prakseologia rozpatruje efektywność związana z działaniem, czyli czynnościami świadomymi zmierzającymi ku jakiemuś celowi.

Z drugiej strony, chcemy tu rozszerzyć podejście do efektywności o aspekt filozoficzny – pytamy nie tylko o to jak (optymalnie) cos realizować, ale i o to co realizować. Jak powiedział Peter Drucker:

Nie chodzi o to, aby robić wszystkie rzeczy we właściwy sposób. Chodzi przede wszystkim o to, aby robić właściwe rzeczy.

Wiadomo: cele mogą być dobre i złe, ważne i błahe. Chcemy wyczulić się na etyczne aspekty efektywności. Być efektywnym w czym, po co? W dzisiejszym świecie efektywność stała się fetyszem, jest jednym z haseł „wyścigu szczurów” (obok sukcesu, walki, konkurowania, zysku itp.). A więc zawsze zastanówmy się jaka jest nasza hierarchia wartości i rzeczywiste, godne cele osobiste. Wbrew obiegowemu powiedzeniu, intencje są bardzo ważne, jeśli nie najważniejsze (przełamywanie stereotypów). Intencje to często także  nasze cele ukryte, warto zadać sobie trud by sobie je uświadomić. Wielu nauczycieli ścieżki duchowej zwraca na to uwagę, abyśmy się nie dziwili nieskuteczności naszych działań gdy nasza podświadomość, bojkotuje nasz cel świadomy lub gdy nasze intencje są niezdrowe. Stąd, często stosowane przez Leszka Żądło w jego książkach określenie „uzdrawianie intencji”.

Warto wspomnieć też o postawie (zwłaszcza „dalekowschodniej”), w której obok celu nie mniej ważna jest droga do niego - droga jako wartość sama w sobie - droga zdobywania doświadczeń, kształcenia swego charakteru, służenia innym, pokazywania jacy jesteśmy. Załóżmy na chwilę, że już jesteśmy subiektywnie maksymalnie efektywni. Co więc dalej? Wtedy naszym celem może być (i powinno) spożytkowanie tej zdolności w realizacji samego siebie (np. doskonalenie duchowe) i pomocy innym.

Nie możemy tu pominąć też spojrzenia szerszego w następującym sensie.

Co byśmy powiedzieli o jakimś człowieku, który zaplanuje osiągniecie celu X i ...osiąga go bez działania (lub prawie bez), a nawet natychmiast? Czy nie możemy powiedzieć że jest efektywny? Ależ jest!

Mówi się, że nie ma dróg na skróty. Że każdy musi przerobić swoją lekcję. Że nie ma prostych recept. Z tym na ogół wypada się zgodzić, ale przyznasz, drogi czytelniku, że gdzieś w nas tkwi głęboka nadzieja że może nie koniecznie, że zdarzają się cuda.

Tutaj nie zabronimy im wstępu!  Było by to sprzeczne zarówno z postawa otwartego umysłu jaki z  realnością niezwykłych doświadczeń. Zdają się one nam mówić, że możliwe są przeskoki na zupełnie inne poziomy wiedzy i poznania. Zresztą czyż osiągnięcia współczesnej nauki nie wydałyby się cudem dla ludzi jeszcze sprzed pół wieku? Wiele wynalazków i odkryć stworzyło właśnie skokową zmianę w pojmowaniu świata lub w naszej efektywności. Czyż nie wydarzają się także zjawiska niewytłumaczalne (paranormalne, cudowne)?  A czym były i są objawienia, jak nie nowym wglądem, który pokazuje świat od nowej strony, podnosi ducha człowieka, daje mu nowe nadzieje? Jak donoszą liczne świadectwa, człowiek sam z siebie/ z boską pomocą może tworzyć cuda w swoim życiu.

Ale, schodząc na grunt nauki, odnotowano z odpowiednią starannością badawczą liczne przypadki niesamowitych możliwości człowieka: nieograniczonej pamięci, niezwykłych  zdolności rachunkowych, fotograficznego czytania, prekognicji a nawet bilokacji, itd. To wszystko stwarza przesłanki (fakty!) do zajmowania się efektywnością i od tej strony.

W szczególności, istnieje ryzyko (a raczej nadzieja!), że dzisiejsze wyelaborowane metody w zakresie efektywności, mnemotechniki,... itp. stracą swą atrakcyjność, bo jakieś wynalazki zastąpią je jutro a może już są,   tylko musza się rozpowszechnić. Albo że quantum leap jest sprawą wewnętrznego wglądu (jogini stwarzają światy, podróżują kosmicznie, ...).

Ale uwaga – nie obiecujemy tutaj, ze my dostarczymy Wam takich cudownych rozwiązań.

Te trzeba znaleźć w sobie, a ten serwis może tylko otworzyć na to nasze oczy (zmysły, wiarę, podejście) oraz dać jakieś wstępne podpowiedzi i środki pomocnicze. Umówmy się więc, że równolegle będziemy prowadzili te dwa wątki (pomimo, że w oczach niektórych ten serwis ten wyda się mniej poważny): „prace u podstaw” – popularyzacja osiągnięć nauki, i drugi – trochę z innego paradygmatu (duchowo-ezoterycznego).

Szerokość podejścia jest wskazana jeśli uzmysłowimy sobie liczne uwarunkowania efektywności osobistej.

Dużą rolę odgrywają okoliczności jakie nas otaczają, ale – zgodnie z naszym przesłaniem – mamy wpływ na ich kształtowanie. Niewątpliwie nie będzie w pełni efektywny ktoś, kto nie jest zdrowy. Zdrowie jest zbyt pojemnym tematem, aby rozbudowywać nasz serwis o odpowiednio szeroki dział – ograniczymy się raczej do tego, co sprzyja efektywności mózgu i szybkości działania. W realizacji celów ważne są cechy charakteru – warto przyjrzeć się tym, które budują efektywność  - stad dział o motywowaniu się. Z prakseologii na pewno warto wziąć to, co mówi o dobrym zorganizowaniu i dołączyć do tego współczesne możliwości techniczne. Efektywność warunkują także jeszcze inne (dobre i odpowiednie) środki jak: metoda pracy, dobry (szybki, celny), dostęp do informacji, sposoby jej gromadzenia i przetwarzania, w tym techniki pamięciowe i pamięć jako taka.

Zasoby informacji kształtują naszą wiedzę i w pewnym sensie inteligencję (jako że wiedza pozwala nam zwielokrotnić ilość odpowiednich skojarzeń i  lepszą reakcję na wyzwania). Będziemy mówili o inteligencji w zakresie dużo większym, niż to się zwyczajowo widzi. Istnieje np. inteligencja duchowa, uczuciowa ale i  ... finansowa.  Inteligencja duchowa pomaga nam kształtować w sobie intuicję i  mądrość.

Inteligencja finansowa będzie się przewijać w dziale poświęconym e-biznesowi.

I tak, zajmiemy się dziedzinami, które już są, lub wkrótce będą, zasygnalizowane w naszym menu głównym, przy czym pojawi się szereg podtematów szczegółowych.

Na zakończenie wymienię hasłowo niektóre z nich ( w porządku dość dowolnym), co da lepsze wyobrażenie o naszym programie i – mam nadzieję – zainspiruje autorów, którzy zechcą z nami współpracować.

·         pozytywne nastawienie

·         wyznaczanie celów

·         ustalanie priorytetów

·         tworzenia przeglądu sytuacji

·         radzenie sobie z nadmierną ilością dokumentów

·         zapamiętywanie

·         czytanie błyskawiczne

·         e-nauka

·         efektywna nauka

·         zarządzanie czasem

·         organizacja pracy własnej

·         środki (programy, techniki, sprawności, dieta i medykamenty, urządzenia, itp.) usprawniające pracę i myślenie
sztuka prezentacji

·         sztuka komunikacji

·         poprawianie własnego wizerunku i samooceny

·         mowa ciała

·         inteligencja i jej różne rodzaje

·         podstawy skutecznego myślenia

·         kreatywność

·         tworzenie klimatu sprzyjającego myśleniu kreatywnemu

·         twórczość

·         innowacje

·         mózg

·         pamięć

·         wyobraźnia

·         geniusz

·         kondycja psychiczna

·         zachowywanie równowagi między pracą a życiem osobistym

·         sukces

·         radzenie sobie z ryzykiem

·         ...

Spójrz jeszcze raz na motto – będziesz efektywny mając radosny stosunek do świata, a osiągając sukcesy – pomnożysz radość swoją i (oby) innych.

Leszek Korolkiewicz – redaktor www.L-earn.net